Füzeler havada! Para nereye kaçar?

Amerika Birleşik Devletleri (İsrail) –İran savaşı, sadece askeri bir başlık değil; küresel sermaye akımlarını yeniden konumlandıran bir finansal kırılma olur. Böyle bir tabloda hem Borsa İstanbul hem de altın fiyatları eş zamanlı ama zıt yönlü refleksler verebilir.

İlk Tepki: Borsa İstanbul’da Sert Satış

Jeopolitik şoklarda ilk refleks “riskten kaçış”tır. Gelişmekte olan piyasalardan para çıkışı hızlanır. Türkiye gibi enerji ithalatçısı bir ekonomi için tablo daha hassastır.

BIST 100 tarafında:

• Bankacılık hisselerinde yabancı çıkışı,
• Yüksek borçlu şirketlerde değer kaybı,
• Volatilitede sert artış beklenir.

Petrol fiyatlarının sıçraması cari açık ve enflasyon beklentilerini bozabilir. Bu da faiz patikasını etkiler ve çarpanları aşağı çeker.

Petrol Şoku ve Zincirleme Etki

İran’ın enerji arzındaki rolü nedeniyle Hürmüz Boğazı riski petrol fiyatlarını yukarı iterse:

• Türkiye’nin ithalat faturası artar,
• TL üzerindeki baskı güçlenir,
• CDS primi yükselir.

Bu kombinasyon, Borsa İstanbul’da ikinci dalga satış anlamına gelir.

Altın Cephesi: Ons ve Gram Ayrışması

Jeopolitik krizlerin klasik kazananı altındır. Ancak burada iki ayrı fiyatı analiz etmek gerekir:

Ons Altın (USD Bazlı)

Ons fiyatı, savaş riskinde güvenli liman talebiyle yükselir. Eğer çatışma enerji arzını tehdit ederse ve küresel enflasyon beklentileri artarsa, ons altın hem riskten kaçış hem de enflasyondan korunma aracı olarak çift destek bulur.

• Kısa vadede sert yukarı spike
• Fed’in faiz politikası belirleyici
• Savaş uzarsa kalıcı yüksek bant

Ancak çatışma kısa sürer ve diplomatik çözüm gelirse ons altın geri çekilebilir.

2️⃣ Gram Altın (TL Bazlı)

Türkiye açısından asıl kritik olan gram fiyatıdır. Gram altın iki değişkene bağlıdır:

Gram = Ons x Dolar/TL

Savaş senaryosunda genellikle:

• Ons yükselir,
• Dolar/TL yükselir.

Bu çift yönlü etki gram altını daha sert yukarı taşır. Yani ons %10 artarken kur %10 yükselirse, gramda yaklaşık %20’ye yakın fiyatlama görülebilir.

Bu nedenle jeopolitik risk dönemlerinde gram altın, Borsa İstanbul’a karşı hedge enstrümanı gibi davranır. Ancak Merkez Bankamızın kur üzerindeki gücünü hafife almamalıyız.

Hamaney Ölürse: Altın ve Borsa Ne Yapar?

Aslında yazıyı bu bölümde bitirecektim. Ancak Hamaney’in öldüğü iddiaları Trump tarafından da dile getirilince bu konuda da kısaca görüşümü belirtmek isterim.

İran’ın dini lideri Ali Hamaney’in savaş ortamında hayatını kaybetmesi, sıradan bir siyasi gelişme değildir; rejimsel belirsizlik yaratır.

Senaryo 1: İç Kaos

• Petrol fiyatı sıçrar
• Ons altın agresif yükselir
• TL değer kaybeder
• Gram altın güçlü ralli yapar
• BIST daha sert satış dalgası yaşar

Senaryo 2: Kontrollü Geçiş

• İlk şok sonrası denge
• Ons yükselir ama stabilize olur
• BIST dip arayışından tepki verir

Senaryo 3: Rejimde Yapısal Dönüşüm

Orta vadede bölgesel risk azalırsa:

• Petrol gevşer
• Ons geri çekilebilir
• Borsa İstanbul toparlanma sürecine girebilir

Varlık                      İlk Tepki                        Savaş Uzarsa

BIST 100               Sert düşüş                       Kalıcı çarpan daralması

Ons Altın             Hızlı yükseliş                    Yüksek bantta kalış

Gram Altın          Daha sert yükseliş           Kur etkisiyle güçlü seyir

Sonuç

ABD–İran savaşı senaryosunda:

• Borsa İstanbul negatif,
• Ons altın pozitif,
• Gram altın daha güçlü pozitif

başlangıç refleksi verir.

Ticaret savaşlarının bir ayağıdır bu savaş. Rusya ve Çin’e karşı yapılmış bir hamledir. Afganistan ve Pakistan arasındaki son günlerdeki saldırılar da bu senaryonun küçük bir bölümüdür. Çin buna karşı Tayvan hamlesi yapar mı? Zamanla burada sa sular ısınacaktır. Bu olaylar zamansal saldırı serilerinin uzamasına bağlıdır.

Özetlersek, piyasalar her zaman beklentiyi satın alır, gerçekleşmeyi satar. Çatışmanın süresi, enerji arzının etkilenme derecesi ve Türkiye’nin makro dayanıklılığı belirleyici olur.

Jeopolitik krizlerde yatırımcının en büyük riski fiyat değil, belirsizliktir. Ve belirsizlik arttıkça altın parlar, borsa savunmaya geçer.

Sağlıcakla kalın!